Dit is een blog dat ik al schreef in september 2007. Toen gisteren [september 2016] mijn Duitse Herder zeer onverwacht in het dierenhospitaal belandde, bijna een etmaal lang, moest ik denken aan mijn oude hondje het Kooikertje. En aan het musje. Gelukkig is de Herder weer thuis, levend en wel; moet voortaan wel medicatie maar daar is uitstekend mee te leven. Het artikel met de mus bleek onderdeel van een langer stuk, welk ik echter verbluffend actueel vond. Actueel genoeg om opnieuw te plaatsen.  Ring the bells....


Wijlen Donald Woods, hoofdredacteur en journalist van de Zuid-Afrikaanse krant 'The Daily Dispatch', was een moedig mens. Als blanke in het door Apartheid geregeerde Zuid-Afrika, liberaal denkend maar wel binnen het door cultuur, gewoonte en opvoeding gevormde denkraam van die Apartheid, stelde hij zichzelf open voor de wereld van de zwarte vrijheidsstrijder Steve Biko om met eigen zintuigen waar te nemen hoe die andere wereld er in werkelijkheid uitzag en werd zo zelf een belangrijke participant in de strijd voor gelijkheid. Waar Steve Biko en de zijnen niets te verliezen maar alles te winnen hadden - wat hun strijd niet minder moedig maakte - had Woods alles te verliezen en verloor ook veel: zijn zekerheden, zijn veiligheid, vrienden, huis, land. 'Welcome to exile' zegt hij in de film Cry Freedom als zijn vrouw en kinderen bij het vliegtuigje komen dat hen naar Groot-Brittanië zal brengen waar hij zijn boek over Biko en de werkelijke oorzaak van diens dood uit zal brengen: vermoord door de door en door corrupte apartheidspolitie. In de ban voor de waarheid. Doen wij hem dat na? Doe ik hem dat na? Kan of zal het zover nog komen in onze tijd dat mensen om het spreken van de waarheid, het hardop zeggen van de feiten, hun leven op het spel zetten?
Ja. Zover is het al.

Woods was drieënveertig toen hij met Biko in contact kwam. Veel van de mensen van die leeftijd die ik om me heen zie, zijn vastgeroest in denken en handelen, en spelen liefst op safe. Woods was in staat zijn denkbeelden radicaal te wijzigen - omdat hij zijn ogen niet sloot voor de feiten toen ze hem werden getoond. Om te handelen naar zijn nieuwe denkbeelden. Omdat hij, denk ik, niet anders kon; omdat hij een zuiver en integer mens was gebleven die - als journalist - moest zeggen wat hij zag, en spreken waar anderen er liever het zwijgen toe deden. Omdat de prijs voor spreken hoog was.
 

Ik herinner me de beelden uit Soweto, de scholierenopstanden. Politie die ongewapende kinderen neerschoot. Ik was te jong om te begrijpen wat Apartheid betekende, maar ik zag de onmacht van de heersende klasse en hoe de stemmen van enkelingen aanzwollen tot een massale volksschreeuw. Om de wereld te veranderen, was de stem van één vaak de aanzet en om die stem te zijn, was het kennen van Waarheid nodig. Een waarheid die van de stem een boodschapper maakt, een eenzame vogel uit de hemelen.
 
Van oudsher waren vogels boodschappers van de goden. Kraanvogels, raven, kraaien, uilen, gieren: ze werden gezonden van de ene wereld naar de andere - soms van de levenden, soms van de doden. Ze verschijnen en verdwijnen; misschien vliegen ze nog, al geloven de mensen niet meer in de oude goden en worden de tekenen nauwelijks nog gezien.
 
Nee, de mensen geloven niet meer in de oude goden. De oude goden waren natuurkrachten, Krachten van de natuur. De mens ging mee met de Natuur, niet ertegenin. De goden van nu zijn dode goden, gemaakt door mensen. Zijn regels en wetten van mensen die trachten de loop der dingen te bevriezen in vaststaande patronen. Het opkomende patroon in onze tijd is de Islam die hernieuwde wereldheerschappij zoekt. Het Christendom is dood, ondanks de groei van de evangelische bewegingen wereldwijd; die beweging is versplinterd en leeghoofdig, een soap van een religie waarin telkens nieuwe slechteriken opduiken om de serie nog enige schwung te geven.

De Islam pakt het grondiger aan. Waar zij komt, werkt zij hard aan het wijzigen van de regels en omdat zij momenteel de enige monotheïstische religie is die geweld niet schuwt om zichzelf te vestigen, heeft de seculiere samenleving er geen antwoord op. Angst is het antwoord, terwijl Rede dit had horen zijn in onze tijd.

Rede: de vrijheden die jullie ons willen afnemen omdat jullie god dat zo gebiedt, zijn de vrijheden die het jullie mogelijk maken ons ze proberen af te nemen.  Blijf dus van onze vrijheden af!
 
Misschien regeert de angst omdat de mensen geen waarheid meer kennen en die ook niet zoeken. Omdat het vinden van de waarheid - een waarheid, mijn waarheid - noopt tot handelen conform die waarheid, en dat vraagt moed, en moed is niet wat men hoog acht dezer dagen; veiligheid wil men, ook al bestaat veiligheid per definitie niet.  Te weten dat veiligheid een illusie is, kan een bevrijdende waarheid zijn die moed voortbrengt.

Hoe ouder ik word, hoe minder absolute waarheden ik ken - en hoe meer waarheden ik zie. Ik geloof in geen god noch in een leven na de dood. Hier en nu is wat ik heb. Maar over de aard van dat hier en nu had ik vroeger meer zekerheden dan nu. Het vliegtuigje van Donald Woods, dat misschien wel en misschien niet zou worden neergeschoten door het Zuid-Afrikaanse Apartheidsregime, deed me denken aan de vogels van de goden. Een musje hipte mijn herinnering in.
 
Toen mijn oude hondje blind, doof, kreupel en zo dement was dat ze niet meer wist wie ik was of zijzelf,  op een dag echt niet meer verder kon, bracht ik haar naar de dierenarts voor het bevrijdende spuitje. Ik wist wat er kwam, zij niet. Ik wist dat het niet anders meer kon, maar goden, we waren al veertien jaar samen, ik met dat beestje uit het asiel, zo mishandeld dat ze levenslang 'anders' is gebleven, zo vertrouwd dat ik elke stemming las en zij de mijne. Ouwe eenzelvige grompot, dominante veedrijver, angsthaasje, dertien was je toen je voor het eerst een bot begroef en plotseling helemaal hond werd, bevrijd van wat jou was aangedaan, dossierhond, asielzoeker.

De dag na haar dood zat ik 's morgens in alle vroegte aan de tafel in de kamer en voelde de pijn, het verdriet, de twijfel. Had ze niet nog een week... een maand... Konden we niet ... hadden we nog... En een musje kwam naar binnen door het open klapraampje.  Op zijn dooie gemak, alsof het hier al jaren woonde. Het fladderde vrolijk de kamer rond, poetste zich de veren op de lamp, zat me een hele tijd rustig te bekijken, maakte nog een sierlijk rondje door de kamer en ging weer weg via het klapraampje. Tsjip!

En ik kon niet anders dan denken: dat is de geest van mijn oude hondje die me komt laten zien dat het heus de juiste beslissing was en dat ze nu vrijheid heeft gekregen; een vrijheid die ze al jaren niet meer heeft gekend in dat oude versleten lichaam van d'r.

Als een boodschapper van gene zijde, oh jawel, ook voor honden.

Ik had er vrede mee -

 En toch geloof ik niet in leven na de dood, en kan ik prima rationeel bedenken dat het een enorm toeval was dat dat musje juist op dat moment zo onmussig relaxed bij mij in de kamer kwam en bovendien feilloos weer door hetzelfde kleine raampje naar buiten ging en verdween, en dat de troost die dat musje bracht, troost was die ik vond omdat ik hem zocht.

Op dat moment en elke keer dat ik aan dat moment denk, bestond, bestaat er iets, hoe kortstondig misschien ook, van leven na de dood en van vrije wil; een kier tussen werelden. "There's a crack, a crack in everything; that's how the light gets in".  


 Jouw wereld is niet mijn wereld; jouw waarheid is niet mijn waarheid; mijn waarheid is soms zelfs niet eens mijn absolute waarheid. Alles wat is kan misschien ook wel iets anders zijn. We zien het alleen maar zo zelden.

Als we dat nu eens allemaal beseffen en elkaar daarom met rust laten over onze waarheden, maar ons volledig, integer en moedig inzetten voor het persoonlijk handelen in de waarheid die we hebben in het besef dat het enkel onze waarheid maar is - dan bouwen we misschien een wereld waarin vrijheid heerst en de goden hun plaats hebben.

Leonard Cohen ~ Anthem
21-09-2016 19:45:00
8751
Print
 
Comments List
Sodeju wat een goed verhaal man! Ik heb gelezen, heb ook geluisterd, maar meer dan dit weet ik op dit moment nog niet te verzinnen. Zal er heel goed over nadenken :)

-> alvast wat licht ☼
Nog steeds onder de indruk van jouw tekst probeer ik nu toch te reageren.

Jouw dierenliefde straalt in alles door.

Stilstaan bij de dood vermijd iedereen.

Ouder wordend komt dit toch ook voor mij steeds dichterbij.



Ik hoop dan maar op zo'n vredelievend einde als van jouw hond.



Vriendelijke groet,
Heren, U doet mij bijna blozen. Dank!
Wat een prachtig geschreven filosofisch log is dit Wolf. Het zet je lezers aan tot nadenken . Van Steve Biko tot het musje is elk woord op de juiste plaats gezet.

Een fijn weekend gewenst.
Het tweede deel van je betoog is herkenbaar en kan ik me geheel in vinden.

De voor mij belangrijkste fenomenen in het leven zijn o.a: vrijheid, bewustworden/bewustzijn, (zelf)verantwoordelijkheid en vooral: humor.

Het is -voor mij- onbegrijpelijk hoe je 'iets' kunt laten bepalen door een ander (noem het god) of zo. Wanneer je dan toch in zo'n fata morgana wilt geloven: oké, maar dring het mij niet op... ga van m'n nek af... sterker nog... op de brandstapel wil ik al helemaal niet eindigen. ?

Kunst, cultuur, muziek, filosofie, satire, proza, poëzie en literatuur, staan evenzo hoog op mijn lijstje... en dat 'mag' allemaal niet van die god.

O jé... en dan niet te vergeten de emancipatie en het feminisme...

Zo dat is het wel weer voor vandaag!!!



***
Oww ik voelde me schuldig dat het even duurde.. maar ik lees dat ik je al heb laten blozen, wat kunnen we nog meer wensen!



Het is haast teveel om op te reageren, waar begin ik mee... Ach als ik zeg dat ik voor mezelf een rechte lijn zie in mijn persoonlijke leven, mijn werk als journalist ooit, en mijn gedichten en de Monster Minstreel, dan begrijp je hoezeer ik het eens ben met je; met het uitgangspunt: zie wat er is, sluit je ogen niet. De waarheden, van jezelf of anderen, verdwijnen er niet door. En lijken ze tegenstrijdig: deal ermee.

Ik heb een soort van geloof. Maar ik denk dat je analyse van godsdiensten erg de waarheid benadert :) Ik geloof ook dat de monotheïstische godsdiensten erg kunstmatig zijn geconstrueerd. En de mensen die zich er zo door laten leiden dat iedereen en alles binnen die gedachtengang moet passen, daarbij voel ik veel ongeduld, wreveligheid. Tegelijkertijd zijn diverse lieve vriend(inn)en erg gelovig. Mja... ze zijn wel lief!



Respekt in ieder geval voor jou; ik kan gedichten schrijven over individuele waarheden of onzekerheden; jij weet een diep inzicht over waarheden en hun samenhang tot een, ehm, samenhangend geheel te maken. Met ruimte voor nieuw licht op de zaak, uiteraard :)
Heeey Wolf, dank dank voor je reaktie! Onnavolgbaar - dat is wel goed :) Misschien nog wel beter dan "pure poëzie" omdat dat sowieso het uitgangspunt was... Maar sssst, het is goed bedoeld, ik weet het natuurlijk wel.

Grappig dat je reageert bij mij met je Punt en we zo steeds, jou volgend, nog even het oude adres bezoeken :) Da's.... pure nostalgie.

Een ijzersterk begin van de nieuwe week!
Heyy Wolf, dankje! Owww ja, ach , eigenlijk vind ik dat óók natuurlijk, herfst is mooi en zelfs wat regen is niet zo'n ramp. Maar er komen momenten dat het dagenlang alleen maar donker is, ja en dan... Misschien in November pas :)

En ja, de lichtval op een ogenschijnlijk uitgebloeid stukje natuur, dat dan toch nog nagloeit... Daarvoor wagen we ons graag even buiten, en het gloeit ook na van binnen :)

Ik hoop dat ook jou de regen nog even wordt bespaard - of soms wordt bespaard.

Groeten van hierzo! En ik zeg niks over eventuele nieuwe logjes hoor, hier. Dat is helemaal aan jou... Echt!